دانشگاه علوم پزشکی ایران
Iran University of Medical Sciences



کتابخانه پردیس بین الملل
برای دسترسی به محیط جدید پایگاه اطلاعاتی PUBMED از لینک زیر استفاده نمایید:https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov ............ دسترسی به پایگاههای اطلاعاتی Reaxys , Ovid , Embase , ScienceDirect , Clinical Key به پایان رسیده است.












 

h-index1

 | تاریخ ارسال: ۱۳۹۷/۱/۳۱ | 

F:mohtavaدستورالعملA4-farsi.png

 

F:mohtavaدستورالعملA4-farsi.png 

فهرست مندرجات

 

مقدمه

1

محاسبه شاخص اچ به صورت دستی برای پژوهشگر فرضی

2

منابع ارائه دهنده شاخص اچ

3

Scopus

3

Web Of Knowledge

4

Google Scholar

6

مزایا و معایب شاخص اچ

7

 

 

 

 

مقدمه

امروزه شاخص های کمی و کیفی زیادی برای سنجش تولیدات علمی نویسندگان و محققان، موسسات و کشورها وجود دارد. شاخص کمیت، تعداد مقالات منتشر شده در مجلات علمی معتبر جهان است و شاخص کیفیت تعداد استنادها و ارجاعات داده شده به مقالات علمی افراد، موسسات و یا کشورهاست. دانشمندان با ادغام این دو فاکتور کمیت و کیفیت، معیارهای جدیدی را جهت اندازه گیری برون داد علمی پژوهشگران ابداع کرده اند که از جمله این معیارها می توان به شاخص اچ ایندکس[1] اشاره کرد.

نخستین بار در سال 2005 میلادی به منظور بررسی تولیدات و اثرگذاری آن ها با هدف ارزیابی کیفی کل برونداد عملی یک پژوهشگر، شاخص اچ ایندکس یا هایرش[2] ایندکس توسط فیزیکدانی به نام جورج هایرش[3] در دانشگاه کالیفرنیا ابداع شد و به تدریج در همه حوزه های علوم مورد توجه قرار گرفت.                       اساس محاسبه این شاخص، تعداد استناداتی است که از سوی سایر نویسندگان یا محققان به آثار یک محقق صورت می گیرد. در واقع ابزاری برای ارزیابی علمی پژوهشگران است که میزان تأثیرگذاری آن ها را در پیشبرد علم را نشان داده و به ارزیابی کمی برون داد پژوهشی محققین می پردازد هدف آن توصیف بهره وری علمی و تاثیر پژوهشگران  می باشد. محاسبه این شاخص بر مبنای توزیع استنادات داده شده به آثار منتشره یک فرد یا گروهی از افراد صورت می گیرد و برای یک محقق، گروهی از محققان، مرکز یا یک دانشگاه نیز قابل محاسبه است.

به عنوان مثال وقتی اچ ایندکس شخصی برابر با 10=H است، یعنی این فرد دارای 10 مقاله است که به آن مقالات، حداقل 10 بار و بیشتر استناد گردیده است.

 

محاسبه شاخص اچ به صورت دستی برای پژوهشگر فرضی

برای محاسبه شاخص اچ به صورت دستی، پس از جستجوی نویسنده مورد نظر و مشاهده نتایج جستجو در سال های مختلف، مقالات را بر حسب استناد و به ترتیب نزولی مرتب نموده و تعداد مقالات را با تعداد استنادات مقایسه می کنیم تا جایی که شماره استناد مساوی یا بیشتر از شماره مقاله باشد. آن شماره نشان دهنده شاخص اچ پژوهشگر می باشد.

 

10

9

8

7

6*

5

4

3

2

1

شماره مقاله

0

3

3

4

6*

8

9

10

12

12

تعداد استناد

 

منابع ارائه دهنده شاخص اچ

مهم ترین منابعی که شاخص اچ را محاسبه می کنند عبارتند از:

Scopus

پایگاه اطلاعاتی اسکوپوس از محصولات انتشارات الزویر، از منابع بسیار معتبری است که به ارائه این شاخص می پردازد. برای مشاهده این شاخص، از طریق کتابخانه الکترونیک  به آدرس Diglib.iums.ac.ir  وارد پایگاه اسکوپوس شوید و سپس در صفحه اصلی وارد صفحه جستجوی نویسنده شده و نام مورد نظر خود را جستجو نمایید. این پایگاه برای محاسبه شاخص اچ در حال حاضر از مقالات مربوط به سال 1995 به بعد استفاده می نماید. که در این صورت مقالاتی که قبل از این سال منتشر شده اند، نادیده گرفته می شوند. حال آن که ممکن است همان مقالات به دفعات مورد استناد قرار گرفته باشند. دسترسی به شاخص اچ در اسکوپوس مستلزم اشتراک نیست.

 

اطلاعات کامل مربوط به نویسنده، تعداد مقالات، تعداد استنادات و شاخص اچ و نمودار آن در این قسمت قابل مشاهده است.

Web of Knowledge

یکی از بهترین ابزارها برای محاسبه شاخص اچ، پایگاه وب آو ساینس[4] می باشد که از بخش های پایگاه وب آو نالج[5]  می باشد. این ابزار برای محاسبه شاخص اچ، کلیه مقالات یک نویسنده را از ابتدا تا زمان حال مدنظر قرار می دهد. با دسترسی از طریق دانشگاه یا داشتن حساب کاربری به این پایگاه ، می توان با جستجوی نام نویسنده مورد نظر، این شاخص و بسیاری اطلاعات آماری دیگر راجع به پژوهشگر را در این پایگاه مشاهده نمود.

 

 

 

Google Scholar

این ابزار که متعلق به شرکت گوگل می باشد، رایگان بوده و می توان به راحتی با ثبت یک حساب کاربری در گوگل شاخص اچ خود را پس از انتخاب مقالات مربوطه خود محاسبه نمود و یا با جستجوی نام پژوهشگر مورد نظر اگر مقالات به درستی در پروفایل ایجاد شده توسط پژوهشگر برگزیده شده باشند، شاخص اچ را مشاهده نمود. در مورد این ابزار، باید به این نکته توجه کرد که به دلیل مدنظر قرار دادن طیف وسیعی از مقالات در محاسبه شاخص اچ (حتی مقالاتی که به صورت رایگان در اینترنت وجود دارند و یا در مجلات معتبر منتشر نشده اند)، به اندازه ابزار های دیگر دقیق نیست اما از آن جا که ابزاری رایگان است، می تواند مناسب باشد.

اندازه گیری دقیق شاخص اچ به جامعیت پایگاه اطلاعاتی مورد نظر بستگی دارد، به طوری که ممکن است شاخص اچ به دست آمده از پایگاه های اطلاعاتی مختلف یکسان نباشد. در پایگاه های اسکوپوس و وب آو ساینس، هر مقاله منتشر شده فقط یک مرتبه در این پایگاه ها نمایه و ثبت می شوند. در حالی که در گوگل اسکالردر صورت وجود مشابهت اسمی، امکان تداخل وجود دارد و این گاهی باعث ایجاد تفاوت در نتایج می شود. همچنین ممکن است یک مقاله دو یا چند بار در اسکالر فهرست شده باشد. این امر در شرایط خاص می تواند باعث افزایش یا کاهش کاذب این شاخص شود.

 

مزایای و معایب شاخص اچ
 

Ø     شاخص اچ  هم ارزشیابی کیفی (تاثیر یا استنادات دریافت شده) و هم ارزشیابی کمی را مدنظر دارد.

Ø     (تعداد مقالات) و معایب سایر شاخصهای علمسنجی مانند شمارش تعداد کل مقالات یا تعداد کل استنادها را ندارد.

Ø     برآورد دقیقی از فعالیت های گسترده یک پژوهشگر دارد بدین معنا که مقالات کم استناد (یا بدون استناد)، یا مقالات پر استناد را از محاسبه نادیده میگیرد.

Ø     دانشمندان و پژوهشگرانی که به هر دلیل تعداد مقالات آن ها بسیار کم ولی بسیار تأثیرگذار بوده ان، اچ ایندکس کمی دریافت می کنند.

Ø     شاخص اچ از مواردی مثل متغیر بودن مقدار آن برای محققان رشته های علمی مختلف، و نوسان زیاد آن در مدت زمان فعالیت علمی محققان جوان و تازه کار متأثر می باشد.

Ø     از آنجا که ارزشهای شاخص اچ (یعنی مقالات منتشر شده و استنادهای دریافتی) در طول زمان افزایش می یابد، شاخص اچ یک پژوهشگر به دوره زمانی علمی پژوهشگر (یعنی سال های انتشار) وابسته است، بنابراین با شاخص اچ نمیتوان افراد جوان را با محققان مسنمقایسه کرد.

Ø     تفاوتهای مربوط به رفتار و اصول استناددهی در حوزههای مختلف علمی، در شاخص اچ در نظر گرفته نمیشود. استناددهی به طور کل تحت تاثیر عوامل وابسته به رشته است و باعث می شود نه تنها مقایسه حوزه های مختلف با هم بیاعتبار شود بلکه حتی در درون یک رشته و بین حوزه های مختلف آن نیز ارزشی نداشته باشد.

Ø     شاخص اچ اطلاعات مربوط به جایگاه نویسنده در بین فهرست نویسندگان را در نظر نمی گیرد در حالی که در بعضی از حوزه ها این مسأله حائز اهمیت است.

 

برای رفع این محدودیت ها، دانشمندان راه کارهایی از قبیل به کارگیری شاخص جی[6]، پارامتر ام[7]، شاخص اچ فردی، شاخص اچ متأخر و... را ارائه داده اند. استفاده ترکیبی از این شاخص ها و با استفاده از مهم ترین ابزارهای مطالعات استنادی موجود که عبارتند از وب آو ساینس، اسکوپوس، گوگل اسکالر برای ارزیابی کیفیت کار پژوهشگران می تواند موثر واقع شود.

 

 


[1] H-index

[2]Hirsch

[3]Jorge Hirsch

[4]Web of Science

[5] Web of Knowledge

[6] G-Index

[7] M-Index




CAPTCHA
دفعات مشاهده: 942 بار   |   دفعات چاپ: 249 بار   |   دفعات ارسال به دیگران: 0 بار   |   0 نظر